Aliye Coşar’dan TBMM’de Çocuk Koruma Kanunu Teklifine Eleştiri

Araştırma Komisyonlarının Raporları Beklenmedi Eleştirisi
Meclis kürsüsünde yaptığı değerlendirmede Aliye Coşar, oy birliğiyle kurulan Suça Sürüklenen Çocukları Araştırma Komisyonu raporunun henüz tartışılmadığını, Okul Olaylarını ve Dijital Riskleri Araştırma Komisyonunun ise çalışmalarının sürdüğünü hatırlattı. Bu raporlar değerlendirilmeden yasa teklifinin hazırlanmasının, sorunun temel nedenlerine inmek yerine cezalandırmaya odaklanan bir yaklaşım sergilediğini savundu.

Yoksulluk, eğitimden kopuş, ihmal, istismar ve çeteleşme gibi çevresel faktörlerin çocukları suça iten başlıca etmenler olduğuna dikkat çekildi. Yıllar içerisinde çocuklara yönelik ceza üst sınırlarının artırıldığına (2003'te 20 yıl, 2005'te 24 yıl ve son teklifle 27 yıl) değinilerek, ceza artışlarının tek başına suç oranlarını düşürmede yeterli olmadığı vurgulandı.

Anayasa ve Uluslararası Sözleşmeler Hatırlatması
Görüşülen kanun teklifinde yer alan bazı maddelerin hukuki boyutuna işaret eden Coşar, şu hususlara dikkat çekti:

Eğitim Hakkı ve Kapatma: Teklifle hükümlü çocukların doğrudan eğitimevlerine gönderilmesi ilkesinden vazgeçilerek kapalı kurumların esas hale getirilmesinin, Anayasa'nın 42. maddesinde yer alan eğitim hakkı ve 41. maddesindeki çocuğun üstün yararı ilkesiyle çeliştiği ifade edildi.

Dijital Takip Düzenlemesi: Teklifin 10. maddesinde öngörülen, çocuğun dijital cihazlarının takip yazılımlarıyla iki yıl boyunca izlenmesi düzenlemesinin, Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan özel hayatın gizliliği hakkına aykırılık oluşturduğu savunuldu.

Uluslararası İlkeler: Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'nin yanı sıra Pekin Kuralları ve Riyad İlkeleri uyarınca, çocuk adalet sisteminde kurum içi cezalandırma yerine kapsayıcı sosyal politikalar, orantılılık ve rehabilitasyonun ön plana çıkarılması gerektiği kaydedildi.

Sosyal Devlet ve Çocuk Yoksulluğu Vurgusu
Türkiye'nin OECD ülkeleri arasında çocuk yoksulluğunda üst sıralarda yer aldığına dikkat çekilen değerlendirmelerde; çocuk işçiliği, eğitimden erken ayrılma ve bireysel silahlanma gibi yapısal sorunlar çözülmeden sadece cezaların artırılmasıyla sonuç alınamayacağı belirtildi. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bütçesinde önleyici ve destekleyici tedbirlere ayrılan payın artırılması, mahalle düzeyinde çocuk merkezlerinin kurulması ve kurumlar arası veri entegrasyonunun sağlanması gerektiği dile getirildi.

Sosyal İnceleme Raporları ve Onarıcı Adalet
Mevcut yasa teklifinde 15 yaş altı çocuklar için zorunlu tutulan, 15 yaş üstü için ise hakem veya savcının takdirine bırakılan sosyal inceleme raporlarının, yaş sınırı olmaksızın suça sürüklenen tüm çocuklar için zorunlu (kural) hale getirilmesi gerektiği ifade edildi.

Kolluk kuvvetlerinde uzman personel eksikliğinin giderilmesi, her ilde çocuk mahkemelerinin yaygınlaştırılması ve ceza infazı tamamlanan çocukların topluma yeniden kazandırılması amacıyla barınma, eğitim ve istihdam süreçlerinin takip edilmesinin önemine vurgu yapıldı.