Lyrboton Kome’nin 2 Bin Yıllık Sırrı

Antalya'nın Kepez ilçesi yer alan Lyrboton Kome Antik Kenti'nde bulunan kazı çalışmaları, bölgedeki Roma Dönemi'nde bölgedeki en önemli verimin görüldüğü biri gösterildi. İlk olarak 2016 yılında Antalya Müzesi Müdürlüğü başkanlığında başlayan ve Akdeniz Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof.

Elde edilen bulgular, dağılımın yalnızca devasa bir üretim dökümünün özetlendiği özetler, aynı zamanda kadınların toplumsal ve ekonomik alanda üstlendiği aşamanın da gerçekleştiğini gösterdi. Antik dönemde Demeter Rahibesi olarak görev yapan Arete adında bir kadının, kişisel servetiyle bir zeytinyağı kulesi inşa ettirdiği ve bir vakıf kurduğu tespit edildi. Yerleşimde elde edilen yüksek petrol gelirlerinin, bağlı bulunulan Perge kentinin ekonomik gücünün beslendiği, kent imar faaliyetlerine ve kazançsal mimari yapılarına doğrudan kaynak kaydedildiği kaydedildi.

Arkeolojik değerlendirmelere göre, günümüzde "Elaibaris" olarak bilinen ve kelime anlamı "zeytin çiftliği"ne karşılık gelen Lyrboton Kome, dönemin büyük bir şehir yapısının geniş kapsamlı formatta üretim yapılan bir gezi dağıtımı sunmaktadır. Roma Dönemi'nde Antalya ve bölgenin önemli bir ihracat noktası olduğu, burada üretilen ucuz satıştan elde edilen yüksek ticari kazançla Perge'deki ana caddelerin ve gelirsal yapısının enerjisinin sağlandığı aktarıldı.

Söz konusu finansal gelişmede kadın figürlerinin devamlılığına dikkat çekiliyor. Arete ile başlayan üretim ve yönetim sürecinin, daha sonraki nesillerde aileden gelen Kille adında bir diğer kadın tarafından sürdürüldüğü bildirildi. Ailenin devamından Demetrios ve Apollonios kardeşlerinin Perge'de inşa ettirdiği ürünleri temelde bu zeytin üretimine dayalı ekonomik gücün yer aldığı ifade edildi. Perge genelinde Plancia Magna gibi kadınların varlığıyla birlikte değerlendirildiğinde, bölgedeki kadınların üretimi, yönetim ve mali kararlarda son derece etkin bir paylaşım yapıldığı belirtildi.

Öte yandan antik kentte bulunan yazıtlarda günümüz vakıf hukukuna ve kural ve korumaya ulaşıldı. Kule üzerindeki kazınan metinlerde, bölgedeki zeytin ağaçlarının kesilmesinin, satılmasının veya amaç dışı kullanımının kesin bir dille yasaklandığı görüldü. Bununla birlikte Arete tarafından düzenlenen vakfın şartnamesinde, her yıl birinci bölgeden 20. bolluğundan elde edilen kazançla Apollon onuruna geniş katılımlı festivaller düzenlenirken, tüm kalabalık bu etkinliklerde ağırlanıp doyurulması talimatının yer aldığı aktarıldı. Kule yapısının Perge Artemisi'ne ithaf edildiği Lyrboton Kome'de, Apollon'a adanmış özel bir alan da kazılar kapsamında gün yüzü çıkarıldı.